Der Spaziergang (4)

Es käme jetzt zur Geltung und träte hervor ein reizendes, feines Wirtshaus mit köstlichem Garten voll erquicklichem Schatten. Der Garten läge auf aussichtsreichem, niedlichem Hügel; dicht daneben stände oder läge ein künstlicher Extra-Aussichtshügel oder Rondell, wo man ziemlich lang stehen und sich über die prächtige Aussicht freuen könnte. Ein Glas Bier oder Wein wäre sicher auch nicht schlecht. Der Mensch, der hier spaziert, besinnt sich jedoch rechtzeitig, dass er sich auf keinerlei anstrengendem Ausmarsch befindet. Das mühereiche Gebirge liegt weit in bläulicher, weissumhauchter Ferne. Er gesteht ehrlich, dass sein Durst weder mordsmässig noch heidenmässig ist, da er bis jetzt verhältnismässig nur kleine Strecken zurückzulegen hatte. Handelt es sich doch hier mehr um zartes, behutsames Spazierengehen als um Wanderung und Reise, und mehr um feinen Rundgang als um Gewaltritt und -marsch. Er verzichtet daher gerechterso gut wie vernünftigerweise auf den Eintritt ins Lust- und Erquickungshaus und nimmt Abgang.
Alle ernsthaften Leute, die dies lesen, werden seinem schönen Entschluss und guten Willen gewiss reichen Beifall zollen. Nahm ich nicht bereits vor einer Stunde Anlass, eine jugendliche Sängerin anzumelden? Sie tritt jetzt auf.
Und zwar an einem Fenster zu ebener Erde.
Als ich nämlich aus der Waldabschwenkung nunmehr wieder zum Hauptweg zurückkam, so hörte ich - - doch halt! und eine kleine Anstandspause gemacht.
Schriftsteller, die ihren Beruf einigermassen verstehen, nehmen denselben möglichst ruhig. Von Zeit zu Zeit legen sie gern ein wenig die Feder aus der Hand. Anhaltendes Schreiben ermüdet wie Erdarbeit.
Was ich aus dem Fenster zu ebener Erde hörte, war der lieblichste, frischeste Volks- und Operngesang, der mir als Morgen-Ohrenschmaus und Vormittagskonzert völlig unentgeltlich in die überraschten Ohren tönte.
Am ärmlichen Vorstadtfenster stand nämlich im hellen Kleid ein junges Mädchen, das fast noch Schulmädchen und doch auch schon schlank und gross war, und in die helle Luft hinaus einfach zum Entzücken sang.
Aufs angenehmste durch den unerwarteten Gesang betroffen, blieb ich seitwärts stehen, um weder die Sängerin zu stören noch mich der Zuhörerschaft und damit des Genusses zu berauben.
Das Lied, das die Kleine sang, schien von durchaus glücklicher, freudiger Art zu sein. Die Töne klangen wie junges, unschuldiges Lebens- und Liebesglück selber; sie flogen, gleich Engelsgestalten mit schneeweissem Freudengefieder, in den blauen Himmel, aus welchem sie wieder herunterzufallen schienen, um lächelnd zu sterben. Es glich dem Sterben aus Kummer, dem Sterben vielleicht aus übergrosser Freude, einem überglücklichen Lieben und Leben, einem Nichtlebenkönnen aus überreicher, -schöner, -zarter Vorstellung vom Leben, derart, dass gewissermassen der zärtliche, liebe- und glücküberquellende, übermütig in das Dasein drängende Gedanke sich zu überstürzen und über sich selbst zusammenzubrechen schien.
Als das Mädchen mit dem ebenso einfachen wie reizenden Gesang, Mozart- oder Hirtinnenlied zu Ende gekommen war, trat ich zu ihr hin, grüsste sie, bat sie um Erlaubnis, ihr zu der schönen Stimme gratulieren zu dürfen und machte ihr wegen ungewöhnlich seelenvollen Vortrages mein Kompliment.
Die kleine Gesangskünstlerin, die wie ein Reh oder wie eine Art Antilope in Mädchenform aussah, schaute mich mit schönen braunen Augen verwundert-fragend an. Sie hatte ein sehr feines, zartes Gesicht und lächelte einnehmend und artig.
"Ihnen", sagte ich zu ihr, "steht, wenn Sie Ihre reiche Stimme zu pflegen und behutsam auszubilden wissen, wozu es sowohl Ihres eigenen wie des Verständnisses anderer bedarf, eine glänzende Zukunft und grosse Laufbahn bevor; denn Sie erscheinen mir, offen und ehrlich gestanden, wie die zukünftige grosse Opernsängerin selber.
Ihr Wesen ist offenbar klug; Sie selber sind sanft und schmiegsam, und falls mich meine Vermutungen nicht gänzlich trügen, so besitzen Sie eine ganz bestimmte Seelenkühnheit. Ihnen sind Feuer und offensichtlicher Herzensadel eigen; das hörte ich soeben aus dem Liede, das Sie wahrhaft schön und gut gesungen haben. Sie haben Talent, noch mehr: Sie haben Genie!
Ich rede Ihnen da durchaus nichts Leeres oder Unwahres vor. Es ist mir vielmehr darum zu tun, Sie zu bitten, auf Ihre edle Begabung sorgsam achtzugeben, sie vor Verunstaltung, Verstümmelung, vorzeitigem gedankenlosem Verbrauch und Verwahrlosung eifrig zu hüten. Einstweilig kann ich Ihnen nur aufrichtig sagen, dass Sie überaus schön singen, was etwas sehr Ernstes ist, weil es sehr viel bedeutet. Es will vor allen Dingen bedeuten, dass man Sie auffordern soll, jeden Tag fleissig weiter zu singen.
Üben und singen Sie mit klugem Masshalten. Sie selber kennen den Umfang und die Ausdehnung des Schatzes, den Sie besitzen, ganz gewiss nicht.
In Ihrer gesanglichen Leistung tönt bereits ein hoher Grad von Natur, eine reiche Summe ahnungslosen, lebendigen Wesens und eine Fülle von Poesie und Menschlichkeit, weshalb man Ihnen die Versicherung geben zu müssen glaubt, dass Sie eine echte Sängerin zu werden in jedem Sinne versprechen. Man sagt sich, dass Sie ein Mensch sind, den es wahrhaft aus seinem Wesen heraus drängt, zu singen, der erst leben und sich des Lebens freuen zu können scheint, sobald er beginnt zu singen, alle vorhandene Lebenslust und -kraft dermassen in die Gesangskunst hinüberleitend, dass alles menschlich und persönlich Bedeutende, alles Seelenvolle, Verständnisvolle in ein höheres Etwas, in ein Ideal hinaufsteigt.
In einem schönen Gesang ist immer ein gleichsam zusammengedrängtes und -gepresstes Erfahren, Empfinden, eine zur Explosion fähige Ansammlung fühlenden, beengten Lebens und von bewegter Seele, und mit solcher Art von Gesang vermag eine Frau, wenn sie sich allerlei günstige Umstände zunutze macht, und an der Leiter zahlreicher, seltsamer Zufälligkeiten hinaufgelangt, als Stern am Himmel der Tonkunst viele Gemüter zu bewegen, grosse Reichtümer zu gewinnen, ein Publikum zu stürmischen, begeisterten Beifallskundgebungen hinzureissen und die Liebe und aufrichtige Bewunderung von Königen und Königinnen an sich zu ziehen."
Ernsthaft und staunend hörte das Mädchen meinen Worten zu, die ich indessen mehr nur zu meinem eigenen Vergnügen sprach, als um von der Kleinen gewürdigt oder begriffen zu werden, wozu ihr die nötige Reife fehlte.
Von weitem sehe ich bereits einen Bahnübergang, den ich zu überschreiten haben werde; doch einstweilen bin ich noch nicht so weit. Wie man unbedingt wissen muss, habe ich vorher noch zwei bis drei wichtige Kommissionen zu besorgen sowie einige durchaus notwendige, unumgängliche Abmachungen zu treffen. Hierüber soll so umständlich wie möglich Bericht abgelegt werden.
Man wird mir huldreich gestatten, zu bemerken, dass ich im Vorbeigehen in einem eleganten Herren-Massgeschäft oder Schneideratelier wegen eines neuen Anzuges, den ich anprobieren oder umändern lassen muss, tunlich vorzusprechen habe.
Zweitens habe ich im Gemeindehaus oder Amtshaus schwere Steuern zu entrichten. Drittens soll ich ja einen bemerkenswerten Brief auf die Post tragen und in den Briefkasten hinabwerfen. Ausserdem werde ich mir nach ziemlich langer Zeit womöglich wieder einmal die Haare schneiden lassen müssen.
Man sieht, wie viel ich zu erledigen habe, und wie dieser scheinbar bummelige, behagliche Spaziergang von praktischen, geschäftlichen Verrichtungen förmlich wimmelt. Man wird daher die Güte haben, Verzögerungen zu verzeihen, Verspätungen zu billigen und langfädige Auseinandersetzungen mit Kanzlei- und sonstigen Berufsmenschen gutzuheissen, ja vielleicht sogar als willkommene Beiträge und Beigaben zur Unterhaltung zu begrüssen. Wegen aller hieraus entstehenden Längen, Breiten und Weiten bitte ich zum voraus gebührend um gefällige Entschuldigung.
Ist je ein Provinz- und Hauptstadtautor gegenüber seinem Leserzirkel schüchterner und höflicher gewesen? Ich glaube kaum, und daher fahre ich mit äusserst ruhigem Gewissen im Erzählen und Plaudern fort und melde folgendes: Um der tausend Gotteswillen, es ist ja höchste Zeit, zu Frau Aebi zu springen, um zu dinieren oder mittag zu essen. Soeben schlägt es halb ein Uhr. Glücklicherweise wohnt mir die Dame in allernächster Nähe. Ich brauche nur glatt wie ein Aal ins Haus hineinzuschlüpfen wie in ein Schlupfloch und wie in eine Unterkunft für arme Hungrige und bedauerliche Heruntergekommene.
Meine Pünktlichkeit war ein Meisterwerk. Man weiss, wie Meisterwerke selten sind. Frau Aebi empfing mich aufs liebenswürdigste, sie lächelte überaus artig, bot mir auf eine herzliche Art, die mich sozusagen bezauberte, ihre nette, kleine Hand dar und führte mich sogleich ins Esszimmer, wo sie mich ersuchte, mich zu Tisch zu setzen, was ich mit denkbar grösstem Vergnügen und völlig unbefangen ausführte.
Ohne die mindesten lächerlichen Umstände zu machen, fing ich harmlos an zu essen und zwanglos zuzugreifen, indem ich nicht von weitem ahnte, was mir zu erleben bevorstehe.
Ich fing also an, wacker zuzugreifen und tapfer zu essen, derlei Tapferkeit kostet ja bekanntlich wenig Überwindung. Mit einigem Erstaunen merkte ich indessen, dass mir Frau Aebi dabei fast andächtig zuschaute. Es war dies einigermassen auffällig. Offenbar war es für sie ergreifend, mir zuzuschauen, wie ich zugriff und ass. Die sonderbare Erscheinung überraschte mich; ich legte ihr jedoch keine grosse Bedeutung bei.
Als ich plaudern und Unterhaltung machen wollte, wehrte mir Frau Aebi ab, indem sie sagte, dass sie auf jederlei Gespräch mit der grössten Freude verzichte. Das seltsame Wort machte mich stutzig; mir begann angst und bang zu werden. Im Geheimen fing ich an, vor Frau Aebi zu erschrecken. Als ich aufhören wollte, abzuschneiden und einzustecken, weil ich fühlte, dass ich satt sei, sagte sie mir mit zärtlicher Miene und Stimme, die ein mütterlicher Vorwurf leise durchzitterte: "Sie essen ja gar nicht. Warten Sie, ich will Ihnen hier noch ein recht saftiges, grosses Stück abschneiden."
Ein Grauen durchrieselte mich. Höflich und artig wagte ich einzuwenden, dass ich hauptsächlich hergekommen sei, um einigen Geist zu entfalten, worauf Frau Aebi unter liebreizendem Lächeln sagte, dass sie dies keineswegs für nötig halte.
"Ich vermag unmöglich weiter zu essen", sagte ich dumpf und gepresst. Ich war schon nahe am Ersticken und schwitzte bereits vor Angst. Frau Aebi sagte: "Ich darf keinesfalls zugeben, dass Sie schon aufhören wollen, abzuschneiden und einzustecken, und nimmermehr glaube ich, dass Sie wirklich satt sind. Wenn Sie sagen, dass Sie bereits am Ersticken seien, so sagen Sie ganz bestimmt nicht die Wahrheit. Ich bin verpflichtet, zu glauben, dass dies nur Höflichkeiten sind. Auf jederlei geistreiches Geplauder verzichte ich, wie gesagt, mit Vergnügen. Sie sind sicherlich hauptsächlich hierher gekommen, um zu beweisen, dass Sie ein starker Esser sind, und zu bekunden, dass Sie Appetit haben. Diese Anschauung darf ich unter keinen Umständen preisgeben; vielmehr möchte ich Sie herzlich bitten, sich in das Unvermeidliche gutwillig zu schicken; denn ich kann Ihnen versichern, dass es für Sie keine andere Möglichkeit gibt, vom Tisch aufzustehen, als die, die darin besteht, dass Sie alles, was ich Ihnen abgeschnitten habe und fernerhin abschneiden werde, säuberlich aufessen und einstecken.
Ich fürchte, dass Sie rettungslos verloren sind, denn Sie müssen wissen, dass es Hausfrauen gibt, die ihre Gäste so lange nötigen, zuzugreifen und einzupacken, bis dieselben zerbrechen. Ein klägliches, jämmerliches Schicksal steht Ihnen bevor; doch Sie werden es mutig ertragen. Irgendein grosses Opfer müssen wir alle eines Tages bringen! Gehorchen Sie und essen Sie! Gehorsam ist ja so süss. Was kann es schaden, wenn Sie dabei zugrunde gehen? Hier dieses höchst delikate, zarte, grosse Stück werden Sie mir ganz gewiss noch vertilgen, ich weiss es. Nur Mut, mein bester Freund! Uns allen tut Kühnheit not. Was sind wir wert, wenn wir nur immer auf eigenem Willen beharren wollen?
Nehmen Sie alle Ihre Kraft zusammen und zwingen Sie sich, Höchstes zu leisten, Schwerstes zu ertragen und Härtestes auszuhalten.
Sie glauben nicht, wie es mich freut, Sie essen zu sehen, bis Sie die Besinnung verlieren. Sie stellen sich gar nicht vor, wie ich mich grämen würde, wenn Sie dies vermeiden wollten; aber nicht wahr, das tun Sie nicht; nicht wahr, Sie beissen und greifen zu, auch wenn Sie schon bis in den Hals hinauf voll sind."
"Entsetzliche Frau, was muten Sie mir zu?" schrie ich, indem ich vom Tisch jählings aufsprang und Miene machte, auf und davon zu stürzen. Frau Aebi hielt mich jedoch zurück, lachte laut und herzlich und gestand mir, dass sie sich einen Scherz mit mir erlaubt habe, den ich so gut sein sollte, ihr nicht übel zu nehmen.
"Ich habe Ihnen nur ein Beispiel geben wollen, wie gewisse Hausfrauen es machen, die vor Liebenswürdigkeit gegenüber ihren Gästen fast überfliessen."
Auch ich musste lachen, und ich darf gestehen, dass mir Frau Aebi in ihrem Übermut sehr gut gefiel. Sie wollte mich für den ganzen Nachmittag in ihrer Umgebung haben und war fast wie ein wenig ungehalten, als ich ihr sagte, dass es leider für mich ein Ding der Unmöglichkeit sei, ihr länger Gesellschaft zu leisten, weil ich gewisse wichtige Dinge zu erledigen hätte, die ich nun und nimmer aufschieben dürfe. Äusserst schmeichelhaft war für mich, Frau Aebi lebhaft bedauern zu hören, dass ich so rasch wieder davonlaufen müsse und wolle. Sie fragte mich, ob es wirklich so dringlich nötig sei, zu entwischen und auszureissen, worauf ich ihr die heilige Versicherung ablegte, dass nur alleräusserste Dringlichkeit imstande sei und Kraft genug hätte, mich von so angenehmem Ort und von so anziehender, verehrenswürdiger Persönlichkeit so schnell wegzuziehen, Worte, womit ich mich von ihr verabschiedete.

De wandeling (4)

Nu zou een alleraardigste, prettige herberg met een kostelijke tuin vol verkwikkende schaduw tot zijn recht en in zicht komen. De tuin lag op een veelbelovende, flauwe heuvel; vlak daarnaast stond of lag voor extra uitzicht een kunstmatige heuvel of rondeel waar je behoorlijk lang kon stilstaan om je te verheugen over dat schitterende uitzicht. Een glas bier of wijn zou beslist ook niet slecht zijn. De man die hier wandelt, realiseert zich echter op tijd dat hij in ’t geheel niet bezig is aan een inspannende mars. De zwaar begaanbare bergen liggen helemaal in de blauwachtige, wit omwasemde verte. Hij bekent eerlijk dat zijn dorst niet buitengewoon of buitensporig groot is omdat hij tot nu toe verhoudingsgewijs slechts kleine afstanden af te leggen had. Het gaat hier toch meer om een aangenaam, bedachtzaam uit wandelen gaan dan om een voettocht of reis, en meer om een prettige rondgang dan om een zware tocht of mars. Hij ziet er daarom even terecht als verstandig vanaf bij deze gelegenheid ter vermaak en verkwikking naar binnen te gaan en hij kiest voor vertrek.
Alle serieuze mensen die dit lezen, zullen zeker royaal met zijn mooie besluit en goede streven instemmen. Nam ik niet al een uur geleden de gelegenheid te baat een jeugdige zangeres aan te kondigen? Ze treedt nu op.
En wel aan een raam op de begane grond.
Toen ik namelijk van mijn omweg door het bos nu weer op de hoofdweg terugkwam, hoorde ik - - maar wacht! ’t is tijd voor een kleine beleefdheidspauze.
Schrijvers die hun beroep enigszins verstaan, vatten het zo rustig mogelijk op. Van tijd tot tijd leggen ze hun pen graag even neer. Voortdurend schrijven is net zo vermoeiend als landarbeid.
Wat ik vanuit het raam op de begane grond hoorde, was het lieflijkste, levendigste volks- en operagezang dat mij als feestmaal voor morgen-oren en als ochtendconcert helemaal gratis in de verraste oren klonk.
Aan dat armoedige raam in de voorstad stond namelijk een jong meisje in een lichte jurk dat bijna nog een schoolmeisje was en toch ook al welgevormd en groot, en dat zonder meer verrukkelijk de heldere buitenlucht in zong.
Uiterst aangenaam door het onverwachte gezang getroffen bleef ik aan de kant stilstaan om noch de zangeres te storen noch mijzelf van mijn luistergenot te beroven.
Het lied dat die kleine zong, leek volstrekt gelukkig, vrolijk van aard. De tonen klonken als jong, onschuldig levens- en liefdesgeluk zelve; ze vlogen als engelenfiguren met sneeuwwitte veren van vreugde de blauwe hemel in, waaruit ze weer leken neer te vallen om glimlachend te sterven. Het had veel weg van een sterven van verdriet, misschien een sterven van te grote vreugde, van een te gelukkig liefhebben en leven, van een niet kunnen leven vanuit een te rijke, te mooie, te prille voorstelling van het leven, zodanig dat die tedere opvatting die van liefde en geluk overstroomde, die overmoedig het bestaan binnendrong, zich in zekere zin leek te overhaasten en aan zichzelf te gronde leek te gaan.
Toen het meisje met haar zowel eenvoudige als aantrekkelijke gezang, haar Mozart- of herderinnenlied klaar was, stapte ik op haar af, begroette haar, vroeg haar toestemming om haar te mogen feliciteren met haar mooie stem en maakte haar vanwege haar ongewoon bezielde voordracht mijn complimenten.
De kleine zangkunstenares, die eruit zag als een ree of een soort antiloop in meisjesvorm, keek me met mooie bruine ogen verwonderd-vragend aan. Ze had een zeer fijngevoelig, teer gezicht en glimlachte innemend en lief.
"Er staat u", zei ik tegen haar, "als u in staat bent uw rijke stem te onderhouden en met zorg te ontwikkelen, waarvoor zowel uw eigen inzicht als dat van anderen nodig is, een glanzende toekomst en grote carrière te wachten; want u lijkt mij eerlijk gezegd de toekomstige grote operazangeres zelve.
Uw karakter is duidelijk intelligent; u bent zelf zacht en meegaand, en als mijn vermoedens mij niet geheel bedriegen, dan beschikt u over een heel speciaal soort innerlijke moed. U bezit temperament en zielenadel; dat hoorde ik zonet in het lied dat u echt mooi en goed gezongen heeft. U heeft talent, sterker nog: u bent een genie!
Ik speld u hiermee helemaal niets ijdels of onwaars op de mouw. Het is me er veelmeer om te doen u te verzoeken zorgvuldig op uw kostbare gave te passen, deze vurig te behoeden voor vervorming, verminking, voortijdig onnadenkend verbruik en verwaarlozing. Voorlopig kan ik u alleen maar eerlijk zeggen dat u buitengewoon mooi zingt, wat iets heel serieus is omdat het zeer veel betekent. Het betekent vooral dat u ertoe aangemoedigd moet worden iedere dag vlijtig door te zingen.
Oefen en zing met intelligente zuinigheid. Zelf kent u de omvang en reikwijdte van de schat die u bezit vast en zeker niet.
In uw zangprestatie klinkt reeds een hoge graad van natuurlijkheid door, een rijk geheel van argeloze en levendige aard en een overvloed aan poëzie en menselijkheid waardoor je geneigd bent u de verzekering te geven dat u in ieder opzicht een echte zangeres belooft te worden. Je denkt bij jezelf dat u iemand bent bij wie het zingen echt vanuit zijn innerlijk naar buiten dringt, iemand die pas lijkt te kunnen leven en zich over het leven te kunnen verheugen zodra hij begint te zingen, waarbij hij al zijn beschikbare levenslust en -kracht zodanig in de zangkunst overdraagt dat al het menselijk en persoonlijk van belang zijnde, al het zielvolle, begripvolle, in een hoger iets, in een ideaal opstijgt.
In mooi gezang zit altijd een als het ware samengebalde en -geperste ervaring, beleving, een tot explosie in staat zijnde opeenhoping van aftastend, beknot leven en een bewogen ziel, en met zo’n soort gezang kan een vrouw - als zij maar van allerlei gunstige omstandigheden gebruik weet te maken, en de hele ladder van talrijke, zonderlinge toevalligheden bestijgt - als ster aan de hemel van de toonkunst vele gemoederen in beweging brengen, grote rijkdommen verwerven, publiek tot stormachtige, geestdriftige bijvalsbetuigingen aanzetten en liefde en oprechte bewondering van koningen en koninginnen veroveren."
Ernstig en met verbazing hoorde het meisje mijn woorden aan, die ik evenwel meer voor mijn eigen genoegen sprak dan om door de kleine gewaardeerd of begrepen te worden, waartoe het haar aan de nodige rijpheid ontbrak.
Van verre zie ik al een spoorwegovergang die ik zal moeten oversteken; maar voorlopig ben ik nog niet zo ver. Zoals men absoluut moet weten, heb ik eerst nog twee à drie belangrijke opdrachten af te handelen, evenals enkele volstrekt noodzakelijke, onontkoombare regelingen te treffen. Hiervan zal zo uitvoerig mogelijk verslag worden gedaan.
Men zal mij genadig toestaan op te merken dat ik onderweg mijn gepaste opwachting te maken heb bij een elegante herenkostuumzaak of kleermakersatelier vanwege een nieuw pak dat ik moet passen of laten vermaken.
Ten tweede heb ik op het gemeentehuis of administratiekantoor een hoop belasting te betalen. Ten derde moet ik een opmerkelijke brief naar het postkantoor brengen en in de brievenbus gooien. Bovendien zal ik na tamelijk lange tijd misschien mijn haar weer eens moeten laten knippen.
Men ziet hoeveel ik te doen heb en hoe deze ogenschijnlijk voortsukkelende, aangename wandeling letterlijk wemelt van praktische, zakelijke beslommeringen. Men zal daarom zo vriendelijk moeten zijn om verlengingen te vergeven, vertragingen te billijken en langdradige uiteenzettingen met kantoor- en overige beroepslieden te accepteren, ja misschien zelfs als welkome toevoegingen en toegiften ter verstrooiing toe te juichen. Voor alle hieruit voortvloeiende lengtes, breedtes en wijdtes bied ik bij voorbaat netjes mijn beleefde verontschuldiging aan.
Is een auteur uit de provincie of hoofdstad ten aanzien van zijn lezerskring ooit zo schuchter en hoffelijk geweest? Ik kan het nauwelijks geloven en daarom ga ik met een uiterst gerust geweten door met vertellen en kletsen en meld ik het volgende: Bij God nog aan toe, het is de hoogste tijd om naar mevrouw Aebi te hollen voor het diner of middagmaal. Zo meteen slaat het half één. Gelukkig woont deze dame voor mij heel dichtbij. Ik hoef alleen maar glad als een aal het huis in te sluipen als in een sluiphol of een onderkomen voor arme hongerlijders en beklagenswaardige verpauperden.
Mijn punctualiteit was een meesterwerk. Men weet hoe zeldzaam meesterwerken zijn. Mevrouw Aebi ontving mij allervriendelijkst, ze glimlachte uiterst hoffelijk, reikte mij op een hartelijke manier die mij als het ware betoverde haar fraaie, kleine hand toe en leidde mij meteen de eetkamer in waar zij mij het verzoek deed aan tafel plaats te nemen wat ik met het grootst denkbare genoegen en volledig onbevangen deed.
Zonder de geringste belachelijke plichtplegingen begon ik argeloos te eten en ongedwongen toe te tasten terwijl ik in de verste verte niet vermoedde wat mij te wachten stond.
Ik begon dus flink toe te tasten en dapper te eten, een dapperheid die, zoals iedereen weet, weinig zelfoverwinning kost. Met enige verbazing merkte ik intussen dat mevrouw Aebi daarbij bijna gespannen toekeek. Het was nogal opvallend. Blijkbaar was het voor haar schokkend om toe te kijken hoe ik toetastte en at. Dit zonderlinge fenomeen verraste mij; ik hechtte er echter geen grote betekenis aan.
Toen ik wilde kletsen en converseren, weerde mevrouw Aebi dat af door me te zeggen dat zij met het grootste genoegen van elk gesprek afzag. Die eigenaardige opmerking maakte mij achterdochtig; ik begon angstig en bang te worden. Heimelijk begon ik verschrikt te raken van mevrouw Aebi. Toen ik wilde ophouden met afsnijden en doorslikken omdat ik voelde dat ik verzadigd was, zei ze me met een liefdevol gezicht en een stem waar een licht moederlijk verwijt doorheen trilde: "Maar u eet helemaal niet. Wacht, ik zal hier nog een lekker mals, groot stuk voor u afsnijden."
Er golfde een gevoel van afgrijzen door me heen. Hoffelijk en beleefd waagde ik tegen te werpen dat ik hoofdzakelijk gekomen was voor enige geestelijke verstrooiing, waarop mevrouw Aebi met een lieftallige glimlach zei dat zij dit geenszins nodig achtte.
"Ik kan onmogelijk verder eten", zei ik dof en gesmoord. Ik was het stikken reeds dicht genaderd en zweette al van angst. Mevrouw Aebi zei: "Ik kan in geen geval toestaan dat u al wilt ophouden met afsnijden en doorslikken en nooit zal ik geloven dat u werkelijk verzadigd bent. Als u zegt dat u al aan het stikken bent, dan spreekt u beslist niet de waarheid. Ik ben verplicht te geloven dat dit alleen maar uit beleefdheid is. Van elk levendig geklets zie ik, zoals gezegd, met genoegen af. U bent vast hoofdzakelijk hier gekomen om te bewijzen dat u een stevige eter bent en om er blijk van te geven dat u trek heeft. Deze zienswijze mag ik onder geen beding laten varen; liever zou ik u vriendelijk willen verzoeken u bereidwillig in het onvermijdelijke te schikken; want ik kan u verzekeren dat er voor u geen andere mogelijkheid bestaat om van tafel op te staan dan nadat u eerst alles wat ik voor u heb afgesneden en verder nog afsnijden zal, netjes heeft opgegeten en doorgeslikt.
Ik vrees dat u reddeloos verloren bent want u moet weten dat er huisvrouwen bestaan die hun gasten zolang dwingen toe te tasten en eten naar binnen te werken tot ze barsten. U staat een ellendig, jammerlijk lot te wachten; maar u zult het moedig ondergaan. We moeten allemaal op een dag een groot offer brengen! Gehoorzaam en eet! Gehoorzaamheid is immers zo mooi. Wat voor kwaad kan ’t als u daarbij te gronde gaat? Dit hoogst delicate, zachte, grote stuk hier zult u vast nog wel voor mij willen verorberen, dat weet ik. Houdt moed, beste vriend! Dapperheid hebben we allemaal nodig. Wat zijn we waard als we altijd alleen maar onze eigen zin willen doordrijven?
Verzamel al uw krachten en dwing uzelf het hoogste te presteren, het zwaarste te verdragen en het moeilijkste te doorstaan.
U heeft geen idee hoeveel genoegen het mij doet u te zien eten tot u het bewustzijn verliest. U kunt zich helemaal niet voorstellen hoezeer het mij verdriet zou doen als u dat wilde vermijden; maar dat doet u niet, nietwaar? U hapt en tast toe, ook al komt het u de strot uit."
"Vreselijke vrouw, wat doet u mij aan?" schreeuwde ik terwijl ik abrupt van tafel opsprong en aanstalten maakte de deur uit en weg te stormen. Mevrouw Aebi hield me echter tegen, lachte luid en hartelijk en bekende me dat ze zich veroorloofd had een grap met mij uit te halen die ik haar niet kwalijk mocht nemen, zo goed moest ik zijn.
"Ik heb u alleen maar een voorbeeld willen geven van de aanpak van bepaalde huisvrouwen die tegenover hun gasten bijna overlopen van vriendelijkheid."
Ook ik moest lachen, en ik moet bekennen dat mevrouw Aebi mij met haar overmoedigheid zeer goed beviel. Ze wilde mij de hele middag in haar omgeving houden en was bijna een beetje ontstemd toen ik haar zei dat het voor mij helaas totaal onmogelijk was haar langer gezelschap te bieden omdat ik bepaalde belangrijke zaken af te handelen had die ik in geen geval kon uitstellen. Het was uiterst vleiend voor mij mevrouw Aebi hevig te horen betreuren dat ik zo snel weer weg moest en wilde. Ze vroeg me of het werkelijk zo dringend nodig was te ontsnappen en er vandoor te gaan, waarop ik haar de heilige verzekering gaf dat alleen de grootst mogelijke urgentie in staat was en voldoende kracht gaf mij zo snel aan zo'n aangename plek en aan zo'n aantrekkelijke, eerbiedwaardige persoonlijkheid te onttrekken, woorden waarmee ik afscheid van haar nam.

(klik hier om verder te lezen)

(terug naar inhoudsopgave 'Der Spaziergang')